Οι άγριες ορχιδέες της Ηρακλειάς

Ένα μικρό νησί, στη μέση των Κυκλάδων, εντυπωσιάζει με την πληθώρα και την σπανιότητα των ειδών άγριων ορχιδεών που φυτρώνουν στις αναβαθμίδες, στα ξηρορέματα και στις πλαγιές του. Αν ρωτήσεις κάποιον ορχειδεολάτρη ποιό θα είναι το επόμενο ταξίδι του για εξερεύνηση στην Ελλάδα, πιθανώς θα σου αναφέρει γνωστούς ορχιδεότοπους, όπως η Ρόδος, η Χίος, η Λέσβος, η Κρήτη, το Ζαγόρι ή ο Όλυμπος. Στο εξής θα πρεπει να συμπληρώσουμε και την Ηρακλειά, καθώς σε αυτό το νησί των Μικρών Κυκλάδων, με έκταση μόλις 18,1 τετραγωνικά χιλιόμετρων, φυτρώνουν 32 είδη ορχιδεών, εκ των οποίων ένα έχει βρεθεί, μέχρι τώρα, μόνο εδώ. Με κλίμα τυπικά μεσογειακό, η Ηρακλειά διαθέτει μεγάλη ποικιλία οικοτόπων και ενδιαιτημάτων: μακία, φρύγανα, εγκαταλελειμμένα χωράφια και αναβαθμίδες, ελαιώνες, καλλιέργειες, βραχώδεις και αμμώδεις παραλίες, παραθαλάσσιους γκρεμούς και σπηλιές. Το αποτέλεσμα είναι μια απροσδόκητα υψηλή βιοποικιλότητα, παρά το μικρό μέγεθος του νησιού.

Ένα δίκτυο μονοπατιών, συνολικού μήκους 16,5 χλμ, επιτρέπει στους επισκέπτες να έχουν πρόσβαση στην περισσότερες περιοχές στις οποίες ευδοκιμούν ορχιδέες. Ο καλύτερος οικότοπος για ορχιδέες είναι οι εγκαταλελειμμένες αναβαθμίδες με βορινό προσανατολισμό. Στις περιοχές αυτές ο ήλιος βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα κατά τους χειμερινούς μήνες, με αποτέλεσμα να προσφέρουν στις ορχιδέες την κατάλληλη υγρασία και θερμοκρασία για να φυτρώσουν και να αναπτύξουν τα φύλλα τους, καθώς και προστασία από ακραίες συνθήκες σκιάς και ξηρότητας. Οι θάμνοι και τα φρύγανα προστατεύουν τις ορχιδέες από τους ισχυρούς ανέμους, το χαλάζι, το κρύο, το δυνατό φως του ήλιου και τα ζώα που βόσκουν.

Στην Ηρακλειά απαντώνται 20 είδη του γένους Ophrys (aegaea, ariadnae, basilissa, blitopertha, bombyliflora, calypsus, ceto, ferrum-equinum, gortynia, heldreichii, heracleotica, icariensis, iricolor, israelitica, omegaifera, parosica, parvula, phryganae, sicula, tenthredinifera), 5 είδη του γένους Anacamptis (collina, fragrans, papilionacea, pyramidalis, sancta), 3 είδη του γένους Serapias (orientalis, bergonii, parviflora) και οι Orchis anatolica, Orchis anthropophora, Neotinea maculata και Spiranthes spiralis. Οι ορχιδέες της Ηρακλεάς ανθίζουν από τα τέλη Δεκεμβρίου έως τα τέλη του Μαΐου, ανάλογα με το είδος. Εξαίρεση αποτελεί η Spiranthes spiralis, που ανθίζει από τα μέσα Σεπτεμβρίου έως το Νοέμβριο. Από όλες αυτές ξεχωρίζει η «Οφρύς της Ηρακλειάς» (Ophrys heracleotica), πιθανώς ενδημική στο νησί. Είναι είδος που κινείται μορφολογικά μεταξύ της ομάδας lutea και της ομάδας fusca, ενώ πιστεύεται ότι αποτελεί πιθανώς πρόσφατη υβριδογένεση ανάμεσα στην Ophrys phryganae και την Ophrys blitopertha. Πολλές φορές δε το χείλος της θυμίζει το χαρακτηριστικό χείλος της Ophrys parosica. Ανθίζει σε μεγάλες αποικίες από τα τέλη Φεβρουαρίου έως τα μέσα Απριλίου. Άλλες σημαντικές ορχιδέες είναι η Ophrys ariadnae που απαντάται κυρίως στην Κρήτη, η πολύ σπάνια Ophrys aegaea που έχει βρεθεί μέχρι τώρα μόνο σε Αμοργό, Κάρπαθο, Κάσο και Δονούσα, η Ophrys icariensis η οποία ανθοφορεί σε δύο κύματα, η πιτσιλωτή σπάνια Ophrys parosica, η όμορφη Ophrys basilissa και η εντυπωσιακή Ophrys calypsus που απαντάται σε μεγάλους αριθμούς. Στο νησί φυτρώνουν και τρία ενδιαφέροντα υποείδη της Ophrys ferrum-equinum, οι var. anafiensis, var. minor  και var. subtriloba.
 
Στην Ηρακλειά ζει ο αεικίνητος φυσιοδίφης και φίλος Γιάννης Γαβαλάς, ο οποίος πραγματοποιεί συνεχείς καταγραφές και ανακαλύψεις της χλωρίδας και της πανίδας του νησιού. Αν ο δρόμος σας, σας φέρει στην Ηρακλειά, μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί του. Θα απολαύσετε τις βόλτες σας. Το παραπάνω κείμενο βασίστηκε πάνω στο άρθρο "Οι ορχιδέες της Ηρακλειάς και η Ophrys heracleotica" των Ζήση Αντωνόπουλο, Γιάννη Γαβαλά και Karel Kreuz που δημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό "Οι ορχιδέες της Ελλάδας", τεύχος 1, Ιανουάριος 2012.
 
 
 
 

Photo Gallery

 

Social Networks

 

Διαβάστε επίσης

Η παρεξηγημένη σμέρνα

Ανεξάρτητα από τους μύθους και τις καταχθόνιες ιστορίες για τον χαρακτήρα της, η παρουσία της σμέρνας σε ένα βιότοπο αποτελεί ένδειξη αδιατάραχτης οικολογικής ισορροπίας.

Ένας μεγαλόπρεπος εισβολέας

Λίγα ψάρια συναγωνίζονται σε ομορφιά το θαυμαστό λιονταρόψαρο (Pterois miles). Μια ομορφιά όμως που κρύβει στα πλουμιστά της πτερύγια μια θανάσιμη απειλή για τα θαλάσσια οικοσυστήματα της χώρας μας, καθώς πρόσφατα έκανε την εμφάνιση του και στα νερά μας, ένας από τους πιο επιτυχημένους εισβολείς του πλανήτη.

Το σκυριανό αλογάκι

Συντροφικό, κοινωνικό, έξυπνο και εξαιρετικά σπάνιο το σκυριανό αλογάκι αποτελεί έναν από τους ζωντανούς θησαυρούς φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας μας.

Πτεροφάλαινα: Ο γίγαντας των θαλασσών μας

Η εντυπωσιακή πτεροφάλαινα (Balaenoptera physalus) είναι κοινή στα νερά του Βορείου Ιονίου, ενώ εμφανίζεται, πιο σπάνια, και στο Αιγαίο πέλαγος. Πρόκειται για το δεύτερο μεγαλύτερο ζώο του πλανήτη, μετά τη γκρίζα φάλαινα και φυσικά για το πιο μεγάλο ζώο της Ελλάδας.

 
 


 

Τα Ψάρια της Ελλάδας

Ένας πλήρης οδηγός πεδίου για όλα τα είδη που ζουν στις ελληνικές θάλασσες με 450 εικονογραφήσεις και αναλυτικούς πίνακες.

περισσότερα...


Επιλεγμένο βίντεο

Ενημερωτικό δελτίο

Δώστε την ηλεκτρονική σας διεύθυνση (email) για να εγγραφείτε και να λαμβάνετε το ενημερωτικό μας δελτίο.